มีเว็บจำนวนมากที่เจ้าของภูมิใจกับหน้าตาบนจอคอมพิวเตอร์ แต่ตัดเนื้อหาบางส่วนออกบนมือถือเพราะกลัวหน้ายาวเกินไป
ในทางเทคนิค นั่นคือการลบเนื้อหานั้นออกจากสายตาของ Google ทั้งหมด
Mobile-First Indexing คืออะไร
Mobile-First Indexing คือการที่ Google ใช้ เวอร์ชันมือถือ ของหน้าเว็บเป็นตัวหลักในการเก็บข้อมูลและจัดอันดับ
คำสำคัญคือ เป็นตัวหลัก ไม่ใช่ตัวเสริม สิ่งที่มีอยู่เฉพาะบนเวอร์ชันเดสก์ท็อปแต่ไม่มีบนมือถือ จะไม่ถูกนำมาพิจารณาเลย
นี่ไม่ใช่เรื่องใหม่ Google เริ่มเปลี่ยนมาใช้แนวทางนี้มาหลายปีแล้ว และปัจจุบันเว็บใหม่ทุกเว็บถูกเก็บข้อมูลด้วยตัวเก็บข้อมูลเวอร์ชันมือถือตั้งแต่แรก
ผลที่ตามมาที่คนมักไม่ทันคิด
เนื้อหาที่ซ่อนบนมือถือ = เนื้อหาที่ไม่มีอยู่
ถ้าเว็บแสดงบทความเต็มบนคอมพิวเตอร์ แต่บนมือถือแสดงแค่ย่อหน้าแรกแล้วต้องกดอ่านต่อ โดยที่ส่วนที่เหลือถูกโหลดมาทีหลัง เนื้อหาส่วนนั้นอาจไม่ถูกเก็บ
ข้อยกเว้นที่สำคัญ ถ้าเนื้อหาถูกโหลดมาครบตั้งแต่ต้นแล้วแค่ซ่อนด้วย CSS เช่น ในแท็บหรือส่วนที่พับไว้ Google ยังเห็นและนับให้ตามปกติ ปัญหาอยู่ที่กรณีที่เนื้อหาถูกดึงมาตอนกดเท่านั้น
ข้อมูลที่ตกหล่นระหว่างเวอร์ชัน
สิ่งที่มักหายไปบนมือถือโดยไม่ตั้งใจ ได้แก่
ข้อความ alt ของรูปภาพ ธีมบางตัวเปลี่ยนรูปเป็นเวอร์ชันมือถือแล้วไม่ได้ก๊อป alt มาด้วย
ข้อมูล Schema ถ้าเวอร์ชันมือถือแยกโค้ดคนละชุด แล้วลืมใส่ Schema ให้ครบ
ลิงก์ภายใน เมนูมือถือที่ย่อลงมักตัดลิงก์บางส่วนออก ทำให้หน้าที่เคยได้รับน้ำหนักจากเมนูหายไป
Title และ Meta Description ในกรณีที่ใช้ระบบแยกสองเวอร์ชัน
ความเร็วบนมือถือคือความเร็วที่ถูกวัด
ค่า Core Web Vitals ที่ใช้ประเมินคือค่าจากอุปกรณ์มือถือ เว็บที่ได้คะแนน 95 บนเดสก์ท็อปแต่ได้ 40 บนมือถือ ถือว่าได้ 40
อ่านต่อได้ที่ Core Web Vitals
ทำไมเรื่องนี้สำคัญเป็นพิเศษกับเว็บไทย
สัดส่วนผู้ใช้อินเทอร์เน็ตในไทยที่ใช้สมาร์ทโฟนสูงมาก และสำหรับธุรกิจท่องเที่ยวในภาคใต้ สัดส่วนผู้เข้าชมจากมือถือมักสูงกว่าค่าเฉลี่ยอีก เพราะนักท่องเที่ยวค้นหาระหว่างเดินทาง
นอกจากนี้ผู้ใช้จำนวนหนึ่งเชื่อมต่อผ่านสัญญาณโรมมิ่งหรือไวไฟโรงแรมที่ไม่เสถียร ซึ่งทำให้เว็บที่หนักบนมือถือใช้งานไม่ได้จริงแม้จะโหลดได้ในห้องแล็บ
ตรวจเว็บของคุณอย่างไร
วิธีที่ 1 ดูผ่านเครื่องมือตรวจ URL ใน Search Console
ใส่ URL ที่ต้องการตรวจ แล้วดูส่วนที่แสดง HTML ที่ Google เห็นจริง จากนั้นค้นหาข้อความจากบทความในนั้น ถ้าหาไม่เจอ แปลว่า Google ไม่เห็นเนื้อหานั้น
นี่คือวิธีที่แม่นที่สุด เพราะดูจากสิ่งที่ Google เก็บได้จริง ไม่ใช่ดูจากหน้าจอเรา
วิธีที่ 2 เทียบสองเวอร์ชันด้วยตัวเอง
เปิดหน้าเดียวกันบนคอมพิวเตอร์และบนมือถือ แล้วเทียบสี่อย่าง
- จำนวนย่อหน้าและหัวข้อครบเท่ากันไหม
- รูปครบเท่ากันไหม
- ลิงก์ในเมนูและท้ายหน้าครบเท่ากันไหม
- ข้อความในปุ่มเหมือนกันไหม
วิธีที่ 3 ดูรายงานประสบการณ์บนมือถือ
Search Console มีรายงานที่บอกปัญหาการใช้งานบนมือถือ เช่น ตัวอักษรเล็กเกินไป หรือองค์ประกอบที่กดได้อยู่ชิดกันเกินไป
วิธีที่ 4 ทดสอบบนมือถือจริง ไม่ใช่โหมดจำลอง
โหมดจำลองในเบราว์เซอร์บอกเรื่องขนาดจอได้ แต่บอกเรื่องความเร็วจริงและการสัมผัสจริงไม่ได้ ควรทดสอบบนเครื่องจริงด้วยสัญญาณมือถือ ไม่ใช่ไวไฟออฟฟิศ
ปัญหาที่พบบ่อยและวิธีแก้
เว็บที่แยกเป็นสองโดเมน เช่น มีเวอร์ชันมือถือแยกต่างหาก รูปแบบนี้ล้าสมัยและมีความเสี่ยงสูงที่เนื้อหาสองฝั่งจะไม่ตรงกัน ทางแก้คือย้ายไปใช้เว็บเดียวที่ปรับตามขนาดจอ
เนื้อหาบางส่วนโหลดเมื่อเลื่อนถึงเท่านั้น ถ้าเป็นรูปภาพไม่มีปัญหา แต่ถ้าเป็นข้อความจะเสี่ยง ทางแก้คือให้ข้อความอยู่ใน HTML ตั้งแต่ต้น อ่านต่อที่ SSR กับ CSR
Popup ที่บังเนื้อหาทันทีบนมือถือ เป็นสิ่งที่ Google ระบุชัดว่าเป็นประสบการณ์ที่ไม่ดี ทางแก้คือแสดงหลังผู้ใช้เลื่อนไปสักระยะ หรือใช้แถบเล็กแทน
ตารางกว้างที่ล้นจอ ทำให้ผู้ใช้ต้องเลื่อนแนวนอน ทางแก้คือให้ตารางเลื่อนในกรอบของตัวเอง
ปุ่มเล็กเกินไปหรืออยู่ชิดกัน ทำให้กดผิด ซึ่งกระทบทั้งประสบการณ์และอัตราการติดต่อ
Mobile-First ไม่ได้แปลว่าตัดเนื้อหาให้สั้นลง
นี่คือความเข้าใจผิดที่ทำให้หลายเว็บเสียอันดับ
การออกแบบสำหรับมือถือหมายถึงการจัดเรียงและแสดงผลให้เหมาะกับจอเล็ก ไม่ใช่การลดปริมาณเนื้อหา
เนื้อหาที่ครอบคลุมยังจำเป็นเหมือนเดิม สิ่งที่ต้องเปลี่ยนคือวิธีนำเสนอ เช่น ใช้หัวข้อย่อยถี่ขึ้นเพื่อให้สแกนง่าย ย่อหน้าสั้นลง และวางสิ่งที่สำคัญที่สุดไว้บนสุด
สรุป
Mobile-First Indexing แปลว่าเวอร์ชันมือถือคือเวอร์ชันจริงในสายตา Google ส่วนเวอร์ชันเดสก์ท็อปคือส่วนเสริม
การตรวจที่ให้ผลเร็วที่สุดคือเปิดเครื่องมือตรวจ URL ใน Search Console แล้วดูว่า Google เห็นเนื้อหาครบไหม ใช้เวลาไม่ถึงห้านาทีต่อหน้า และมักเจอปัญหาที่ไม่รู้มาก่อน
อ่านบทความอื่นในหมวดนี้ได้ที่ คู่มือ SEO