ITA 2569 คืออะไร เว็บไซต์หน่วยงานต้องเปิดเผยข้อมูลอะไรบ้าง

ทุกปีงบประมาณ เจ้าหน้าที่ที่ดูแลเว็บไซต์ของหน่วยงานรัฐจะได้ยินคำว่า ITA บ่อยขึ้นเป็นพิเศษ เพราะส่วนหนึ่งของการประเมินดูจากข้อมูลที่เปิดเผยบนเว็บไซต์โดยตรง หลายหน่วยงานรีบเพิ่มหน้า เพิ่มลิงก์ช่วงใกล้กำหนด แล้วเจอปัญหาลิงก์เสีย ไฟล์เปิดไม่ได้ หรือหาเมนูไม่เจอ

บทความนี้อธิบายว่า ITA คืออะไร IIT, EIT และ OIT ต่างกันอย่างไร เว็บไซต์ต้องเปิดเผยข้อมูลประเภทไหน และควรดูแลเว็บไซต์อย่างไรให้พร้อมตลอดปี ไม่ใช่แค่ช่วงประเมิน

หมายเหตุสำคัญ: รายละเอียดตัวชี้วัด จำนวนข้อ เกณฑ์การให้คะแนน และกำหนดเวลา เปลี่ยนได้ทุกปี ให้ยึด คู่มือการประเมิน ITA ฉบับทางการของสำนักงาน ป.ป.ช. สำหรับปีที่ประเมิน เป็นหลักเสมอ บทความนี้เป็นภาพรวมเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คู่มือแทน

ITA คืออะไร

ITA ย่อมาจาก Integrity and Transparency Assessment หรือ การประเมินคุณธรรมและความโปร่งใสในการดำเนินงานของหน่วยงานภาครัฐ ดำเนินการโดย สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ (สำนักงาน ป.ป.ช.) เป้าหมายคือให้หน่วยงานรัฐรู้สถานะของตัวเองด้านความโปร่งใสและการป้องกันการทุจริต แล้วนำผลไปปรับปรุง

หน่วยงานที่อยู่ในการประเมินมีหลายระดับ ตั้งแต่ส่วนราชการ รัฐวิสาหกิจ องค์การมหาชน องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ไปจนถึงสถานศึกษาบางกลุ่ม ขึ้นอยู่กับขอบเขตที่ ป.ป.ช. กำหนดในแต่ละปี

เมื่อพูดว่า “ITA 2569” โดยทั่วไปหมายถึงรอบการประเมินของปีงบประมาณ พ.ศ. 2569 ซึ่งมีคู่มือและกรอบเวลาของปีนั้นโดยเฉพาะ

IIT, EIT และ OIT ต่างกันอย่างไร

การประเมิน ITA มีเครื่องมือหลักสามส่วน แต่ละส่วนมองหน่วยงานจากมุมต่างกัน

สรุปง่าย ๆ คือ IIT ถามคนใน EIT ถามคนนอก ส่วน OIT ดูจากสิ่งที่หน่วยงานเผยแพร่บนเว็บไซต์ ซึ่งเป็นส่วนที่ทีมดูแลเว็บไซต์เกี่ยวข้องโดยตรง

OIT คืออะไร และเกี่ยวกับเว็บไซต์อย่างไร

OIT คือการประเมินจากข้อมูลที่หน่วยงานเปิดเผยต่อสาธารณะ หน่วยงานต้องนำข้อมูลตามรายการที่คู่มือกำหนดขึ้นเว็บไซต์ของหน่วยงาน แล้วส่ง URL ของแต่ละรายการ เข้าระบบประเมิน ผู้ตรวจจะเปิดลิงก์เหล่านั้นเพื่อดูว่าข้อมูลมีอยู่จริง ครบถ้วน และเป็นปัจจุบันตามเกณฑ์หรือไม่

แปลว่า ถ้าลิงก์เปิดไม่ได้ ข้อมูลไม่ตรงหัวข้อ หรือเอกสารไม่ระบุช่วงเวลา ผู้ตรวจอาจพิจารณาว่าไม่ผ่านรายการนั้น ทั้งที่หน่วยงานมีข้อมูลจริง ปัญหาแบบนี้เกิดจากเว็บไซต์ ไม่ใช่จากการทำงาน และเป็นเรื่องที่แก้ได้

ข้อมูลที่เว็บไซต์หน่วยงานต้องเปิดเผย แบ่งเป็นหมวดอะไรบ้าง

รายการ OIT ในแต่ละปีมีรายละเอียดต่างกัน แต่หมวดหลักที่พบสม่ำเสมอแบ่งได้ประมาณนี้ (ให้ตรวจชื่อหมวดและรายการย่อยจากคู่มือปีที่ประเมินอีกครั้ง)

ข้อสังเกตคือ หลายรายการต้องการ เอกสารของปีที่ประเมิน และบางรายการต้องมี รายงานความก้าวหน้าหรือรายงานผล ตามช่วงเวลา เอกสารเก่าจากปีก่อนที่ไม่ได้อัปเดตจึงมักไม่ผ่าน

วิธีจัดเว็บไซต์ให้ตรวจง่าย

ผู้ตรวจต้องเปิดลิงก์จำนวนมากจากหลายหน่วยงาน เว็บไซต์ที่ตรวจง่ายจึงได้เปรียบเสมอ แนวทางที่ใช้ได้จริงมีดังนี้

• ทำหน้ารวม ITA/OIT แยกตามปี เช่น หน้า “ITA ปี 2569” ที่เรียงหัวข้อตามคู่มือ แต่ละหัวข้อลิงก์ไปยังหน้าหรือไฟล์จริง
• หนึ่งรายการ หนึ่ง URL ที่ชัดเจน ส่งลิงก์ที่ตรงไปยังข้อมูล ไม่ใช่ลิงก์หน้าแรกแล้วให้ผู้ตรวจไปหาเอง
• ตั้งชื่อหัวข้อให้ตรงกับคู่มือ ใช้คำเดียวกับที่คู่มือใช้ ผู้ตรวจจะจับคู่ได้ทันที
• ระบุวันที่และปีงบประมาณบนเอกสารทุกฉบับ ทั้งในตัวเอกสารและในชื่อหัวข้อบนหน้าเว็บ
• อย่าลบข้อมูลปีเก่า ย้ายไปเก็บในหน้าปีนั้น ๆ เพื่อให้เห็นความต่อเนื่อง
• ให้ข้อมูลเปิดดูได้โดยไม่ต้องล็อกอิน และไม่บังคับดาวน์โหลดถ้าไม่จำเป็น

สุขอนามัยของเว็บไซต์ ที่มักถูกมองข้าม

นอกจากเนื้อหาแล้ว ตัวเว็บไซต์เองต้องแข็งแรงด้วย ปัญหาต่อไปนี้เราเห็นบ่อยในเว็บไซต์หน่วยงาน

ลิงก์ที่ใช้งานได้จริง ลิงก์เสียเป็นปัญหาอันดับต้น ๆ มักเกิดจากการย้ายเว็บ เปลี่ยนโครงสร้างเมนู หรือไฟล์ถูกลบจากโฮสติ้ง ควรไล่ตรวจลิงก์ทั้งหมดก่อนส่ง และตรวจซ้ำหลังทุกครั้งที่ปรับเว็บ ถ้าจำเป็นต้องเปลี่ยน URL ให้ทำ redirect จากที่อยู่เดิม

ไฟล์เอกสารที่เปิดอ่านได้ PDF ที่สแกนเอียง ตัวหนังสือเล็กจนอ่านไม่ออก หรือไฟล์ขนาดใหญ่มากจนโหลดไม่ขึ้น ล้วนทำให้ผู้ตรวจและประชาชนเข้าถึงข้อมูลไม่ได้ ถ้าทำได้ควรใช้ PDF ที่สร้างจากไฟล์ต้นฉบับ (ค้นหาข้อความได้) แทนไฟล์สแกน

HTTPS และความปลอดภัย เว็บไซต์ที่เบราว์เซอร์ขึ้นคำเตือนว่าไม่ปลอดภัย ทำให้คนไม่กล้าเปิด และอาจถูกเจาะได้ง่าย ควรใช้ HTTPS ทุกหน้า อัปเดตระบบจัดการเนื้อหาและปลั๊กอินสม่ำเสมอ

มาตรฐานเว็บไซต์ภาครัฐ สำนักงานพัฒนารัฐบาลดิจิทัล (สพร. หรือ DGA) มีมาตรฐานและแนวทางสำหรับเว็บไซต์ภาครัฐ ครอบคลุมเรื่องโครงสร้างข้อมูล การเข้าถึง ความปลอดภัย และการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล ควรใช้เป็นกรอบในการออกแบบและปรับปรุงเว็บไซต์

การเข้าถึงได้ (Accessibility / WCAG) เว็บไซต์ภาครัฐควรใช้งานได้กับทุกคน รวมถึงผู้พิการทางการมองเห็นที่ใช้โปรแกรมอ่านหน้าจอ แนวทางสากลคือ WCAG เช่น รูปภาพต้องมีคำอธิบาย สีตัวอักษรตัดกับพื้นหลังชัด ใช้งานด้วยคีย์บอร์ดได้ และหัวข้อเรียงเป็นลำดับ

ใช้งานบนมือถือได้ดี ประชาชนส่วนใหญ่เปิดเว็บจากมือถือ เมนูต้องกดง่าย ตารางไม่ล้นจอ และหน้าโหลดเร็ว อ่านแนวทางเรื่องความเร็วเพิ่มได้ที่ Core Web Vitals คืออะไร

เช็กลิสต์เว็บไซต์ก่อนส่ง URL ประเมิน

ข้อควรรู้: เว็บไซต์อย่างเดียวไม่ได้รับประกันคะแนน

ต้องพูดให้ชัดว่า เว็บไซต์ที่ดีไม่ได้ทำให้ได้คะแนน ITA สูงโดยอัตโนมัติ OIT เป็นเพียงส่วนหนึ่งของการประเมิน ส่วน IIT และ EIT มาจากความเห็นของบุคลากรและผู้รับบริการ ซึ่งสะท้อนการทำงานจริงของหน่วยงาน

และแม้แต่ในส่วน OIT เอง เนื้อหาของเอกสาร เช่น แผน มาตรการ หรือรายงานผล ต้องมาจากการดำเนินงานจริงของหน่วยงาน เว็บไซต์ทำหน้าที่ นำข้อมูลที่มีอยู่จริงไปแสดงให้ครบ ชัด และเข้าถึงได้ ไม่ได้สร้างผลงานแทนหน่วยงาน

ระบบเอกสารภายในช่วยให้ทำ ITA ง่ายขึ้น

หน่วยงานที่เตรียม OIT ได้ราบรื่นมักมีระบบจัดเก็บเอกสารภายในที่ดี รู้ว่าประกาศ คำสั่ง แผน และรายงานแต่ละฉบับอยู่ที่ไหน ลงวันที่เมื่อไร ถ้าหน่วยงานของคุณยังหาเอกสารลำบากทุกครั้งที่ถึงช่วงประเมิน ลองอ่าน ระบบสารบรรณอิเล็กทรอนิกส์ คืออะไร เพื่อดูแนวทางจัดการเอกสารให้เป็นระบบตั้งแต่ต้นทาง

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

ITA คือ อะไร สั้น ๆ

ITA คือการประเมินคุณธรรมและความโปร่งใสในการดำเนินงานของหน่วยงานภาครัฐ ดำเนินการโดยสำนักงาน ป.ป.ช. ประกอบด้วยการประเมินจากบุคลากรภายใน (IIT) ผู้รับบริการภายนอก (EIT) และข้อมูลที่เปิดเผยบนเว็บไซต์ (OIT)

OIT คือ อะไร

OIT คือส่วนของการประเมินที่ดูจากข้อมูลที่หน่วยงานเปิดเผยต่อสาธารณะบนเว็บไซต์ หน่วยงานส่ง URL ของข้อมูลแต่ละรายการให้ผู้ประเมินตรวจ

ITA 2569 ต่างจากปีก่อนอย่างไร

รายละเอียดตัวชี้วัด รายการข้อมูล และเกณฑ์อาจปรับในแต่ละปี ให้ดาวน์โหลดคู่มือฉบับปี 2569 จากสำนักงาน ป.ป.ช. และเทียบกับปีก่อนทีละหัวข้อ อย่าใช้รายการของปีเก่าโดยไม่ตรวจ

ใช้ลิงก์ Google Drive แทนการขึ้นเว็บไซต์ได้ไหม

ให้ดูเงื่อนไขในคู่มือปีที่ประเมิน โดยทั่วไปข้อมูลควรเข้าถึงได้จากเว็บไซต์หลักของหน่วยงาน และลิงก์ภายนอกต้องเปิดดูได้โดยไม่ต้องขอสิทธิ์ ถ้าไม่แน่ใจ การเผยแพร่บนเว็บไซต์ของหน่วยงานเองปลอดภัยที่สุด

ควรเริ่มเตรียมเว็บไซต์เมื่อไร

ควรอัปเดตตลอดปี ไม่ใช่รอช่วงประเมิน เพราะหลายรายการต้องมีรายงานตามช่วงเวลา และการแก้ลิงก์หรือโครงสร้างเว็บในนาทีสุดท้ายมักทำให้เกิดลิงก์เสีย

ถ้าเว็บไซต์เดิมเก่ามาก ควรทำใหม่ไหม

ขึ้นกับสภาพเว็บ ถ้ายังปรับปรุงได้ การจัดหน้ารวม ITA ให้ดี แก้ลิงก์เสีย และเพิ่ม HTTPS อาจเพียงพอ แต่ถ้าระบบเก่าจนอัปเดตความปลอดภัยไม่ได้หรือใช้งานบนมือถือไม่ได้ การย้ายไประบบใหม่อาจคุ้มกว่าในระยะยาว อย่าลืมทำ redirect จากลิงก์เดิมด้วย

สรุป

ITA คือการประเมินความโปร่งใสของหน่วยงานรัฐโดย ป.ป.ช. และส่วน OIT ผูกกับเว็บไซต์โดยตรง สิ่งที่ทีมเว็บไซต์ทำได้คือทำให้ข้อมูลที่หน่วยงานมีอยู่จริง หาง่าย เปิดได้ ลงวันที่ชัด และเข้าถึงได้ทุกคน โดยยึดคู่มือของปีที่ประเมินเป็นหลัก

หากหน่วยงานของคุณต้องการปรับเว็บไซต์ให้เป็นระเบียบ ทำหน้ารวม ITA แก้ลิงก์เสีย หรือปรับให้ใช้งานบนมือถือและเข้าถึงได้ดีขึ้น ดูรายละเอียดได้ที่ บริการสำหรับหน่วยงานภาครัฐและสถานศึกษา หรือพูดคุยเบื้องต้นได้ทาง LINE OA